( برگرفته از: كتاب مردم شناسی /نوشته :محمود رنجبر /هدایت اله ستوده )

1.      تعریف دین

2.      خاستگاه دین

3.      توتم گرایی

4.      تابو گرایی

5.      فیتشسیم، بت پرستی

6.      مناسك گذر

....ادامه

-        کارکردهای دین

-        طبقه بندی ادیان

-        تحلیل مقایسه ای دین

-        نقدها و ایرادات

...ادامه 

دو رویکرد کلی در پرداختن به مسئله دین:

الف) رویکرد درون دینی

ب) رویکردهای برون دینی

مبانی انسان شناسی دین عبارتند از :

1) مبانی معرفت شناختی

۲) مبانی اجتماعی  

...ادامه

تعریف دین:

گیرتز در چارچوب علایق خود به بررسی بعد فرهنگی دین، ابتدا به تعریف اجمالی فرهنگ و سپس به تعریف مورد نظر خود از دین پرداخته است. فرهنگ از دید وی، الگوی معانی و ایده هایی است که در قالب نمادها تجلی یافته اند، و در حقیقت، فرهنگ همان چیزی است که مردم به وسیله آن معرفت خود از زندگی را منتقل کرده و نگرش خود را درباره آن بیان می کنند. در درون هر فرهنگ، صور گوناگون معرفت و نظام های فرهنگی متعددی همچون هنر، عرف، ایدئولوژی سیاسی و غیر آن وجود دارند.

دین نیز طبق تفسیر وی از جمله این نظام های فرهنگی است. از این رو، دین از نظر وی، مجموعه ای از ایده ها و باورهای معطوف به خدایان و امور واقعی (جهان بینی) و مجموعه ای از ارزش ها، نگرش ها، عواطف، روحیات و رفتارها (خلقیات) است. گیرتز تعریف نظری خود از دین را در قالب پنج گزاره به هم پیوسته این گونه بیان می کند: « نظامی از نمادها که عمل می کند تا به وسیله فرموله کردن مفاهیم مربوط به نظم عام هستی و  پوشاندن این مفاهیم با چنان هاله ای از واقعیت مندی که روحیات و انگیزه های انسان به طور منحصر به فردی واقعی به نظر رسد  در انسان روحیات و انگیزه های قدرت مند، فراگیر و پایداری را به وجود می آورد.»

....ادامه

1-تعریف دین :

2-انواع دین :

3-نظریه های دین:

4-انواع سازمان دینی :

5-جنسیت و دین :

6-تحولات جاری در دین :

....ادامه 

رشته های مختلف در حوزه دین­پژوهی:

مجموعه عواملى که در مطلب قبل، ذکر شد موجب تحول در مطالعات دینى گردید و حاصل این تحول و دگرگونى، پیدایش چند رشته مختلف در دین‌پژوهى شد که هر یک از بُعد خاصى، دین را مورد مطالعه قرار مى‌دهند. البته، برخى از این رشته‌ها به طور ضمنى پیش از قرن نوزدهم، کم و بیش وجود داشته‌اند، اما سامان‌دهى و نظام‌مندى آن‌ها به صورت رشته‌هایى صریح و گویا، از قرن نوزدهم وارد عرصه دین‌شناسى شد. این رشته‌ها عبارتند از:

 ......ادامه

مردمان خرم آباد طبق یک آیین سنتی هر ساله در تاسوعا و عاشورای حسینی رخت سیاه عزای خود را از گل متبرک می پوشانند./عکس:محمد توکلی – زوم نیوز

علل و عوامل پدایش شاخه‌هاى مختلف دین‌شناسى:

 الف. گسترش فتوحات استعمارى اروپاییان

ب. نظریه داروین

ج. علم مردم‌شناسى (Anthropology)

د. پیشرفت علم باستان‌شناسى و زبان‌شناسى

هـ. نظریه فرافکنى

ى. ایده آلیسم رمانتیک

 قرن نوزدهم شاهد تحول چشمگیرى در زمینه دین یا دین‌پژوهشى (Study of Religion) بود. گرچه ریشه‌هاى این تحولات را در سده‌هاى پیشین و عمدتاً در قرن هجدهم یا عصر روشنگرى باید جستوجو کرد، اما علل و عواملى در اواخر این قرن به وجود آمد که تحولات پیشین را به ثمر رساند و موجب پدید آمدن چند رشته جدید در عرصه دین‌شناسى گردید. در ذیل به مهم‌ترین این عوامل اشاره مى‌گردد:

....

مراسم "طلب باران" يکي از مراسمات آييني است که در مناطق و اعتقادات مختلف به گونه اي متفاوت برگزار مي شود. مثلا در ميان اقوام لر مراسم طلب باران با نام  "هدرسه" و  طي آييني خاص برگزار مي شود که در چند پست قبل به آن پرداخته شد.

و اما مراسم "طلب باران" در هند :

 در ۴۸ کیلومتری الله آباد هند، آئینی وجود دارد بنام "ناری باری" که بچه ها در لجن و گل و لای بصورت دایره می خوابند تا آسمان را وادار به باریدن باران کنند. این در حالیست که وزش امواج حرارت سوزان باعث مرگ حداقل ۴۲ نفر شد.

1ـ بُعد آموزه‌اي، عقيدتي يا فلسفي

2ـ بُعد اسطوره‌اي يا داستاني

3ـ بُعد اخلاقي يا حقوقي (فقهي)

4ـ بُعد شعاير يا عملي

5ـ بُعد تجربي يا احساسي

6ـ بُعد تشكيلاتي يا اجتماعي

7ـ بُعد نماد‌هاي مادي يا هنري

8ـ بُعد سياسي و اقتصادي

  با توجه به نقش مهم دين، اين پرسش را مي‌توان مطرح كرد كه چرا دين اين اندازه اهميت دارد و هدف آن چيست؟ از آن‌جا كه دين يكي از بزرگ‌ترين عوامل محرك و تبيين رفتار انسان است، اين‌گونه امور، اولين حوزه دل‌بستگي همه ديدگاه‌هاي نظري به‌منظور مطالعه پيرامون دين است.

«نينيان اسمارت»(Ninian Smart) در كتاب «تجربه ديني بشر»[1]، اين امور را اين‌گونه تعريف كرده است:

ابعاد دين عبارت است از:

پلک فرو بستي و دوباره شمردي

فرصت پنهان شدن نبود، تو بردي 

من که به پيروزي تو غبطه نخوردم

چون که شکستم چرا دريغ نخوردي؟

دست تو را با غرور و بغض گرفتم

دست مرا با غرور و خنده فشردي

اين همه ي قصه ي تو بود که يک عمر

از همه دل بردي و دلي نسپردي

خاطره ها رفته اند! خاطره ي من

پس تو چرا مثل خاطرات نمردي؟

هر ساله در روستای دویوجان آیینی با شرکت همه‎ی زنان و مردمان روستا روی می‎دهد که بنا بر آن، ظهر نوزدهم تیرماه از روستا خارج شده و دسته دسته همراه زنان و بچه‎ها به سوی «پیر» یا «سلطان سنجر» که سلطان زنجیراش می‎گویند حرکت می‎کنند. حصار این پیر از سنگ است. مردم بخشی از راه خاکی را با تراکتور و بقیه را با پاي پیاده می‎پیمایند.

تا ساعت 8 شب تقریبا همه اهالی روستا بر بالای قله پیر سلطان سنجر می رسند آنها آتشی را برای گرم شدن و گذاشتن چای روشن می کنندو گروه گروه دور هم جمع می شوند بر خلاف سال گذشته امسال درقله این کوه هوای سرد و مه آلود همراه با بارش شدید باران و تگرگ و رعد و برق شدید و از سوی دیگر نداشتن لوازمی مثل چادر و لباس گرم شب سختی را برای روستائیان رقم زد.

با روشنتر شدن هوا گله های روستا بر بالای کوه می رسند و اهالی که شب سختی را به انتظار رسیدن گله سپری کرده اند با گفتن ماشا الله و گفتن اسم چوپانان گله  و زنده و سلامت باشید به پیشواز گله ها می روند آنها دور تا دور حصار سنگی مقبره پیر می ایستند و با تشویق خود گرداندن گوسفندان به دور مقبره پیر را نظاره گر می شوند. به اعتقاد اهالی روستا این آئین برای سلامتی و پر برکت بودن دامهایشان خوب است. و سال خوبی خواهند داشت.

پس از گرداندن گوسفندان به دور مقبره خود اهالی هم مقبره پیر را زیارت کرده و بسوی چراگاه سوئوانالئیخ براه می افتند در آنجا هر خانواده با اقوام خود دور یک سفره نشسته و خستگی راه را با خوردن صبحانه و چای از تن بدر می کنند. بعد از اندکی استراحت هر خانواده گوسفندان خود را جدا کرده و زنان روستا مشغول دوشیدن شیر میشوند در این میان هم بزرگان و ریش سفیدان روستا به معامله گاو و گوسفندان خود می پردازند بعد از صرف نهار عده ای سوار بر وانت و تراکتور و عده ای سوار بر اسب و الاغ هایشان به روستا باز می گردند.

 روستای دویوجان در 50 کیلومتری شرق مرند از توابع آذربایجان شرقی، بر دامنه‎های قره‎داغ جای گرفته است. این روستای آسفالته دارای 180 خانوار است که دام‎داری و کشاورزی درآمد آنان را تشکیل می‎دهد. عکس و گزارش از علی حامد حق دوست

اشعار محلی که اهالی روستا در مورد این کوه و پیر سروده اند

از زبان دوست و رفیق همشهری ام "محسن بدره":

از شنيدن ها مي دانستم كه در سنت نه چندان قديم منطقه مان(بويراحمد) مراسمي بوده براي طلب باران كه هرچند مردم منطقه مسلمان اند اما اين مراسم بيشتر شبيه خرافات و جادو مي ماند. راغب شدم  محض نمره براي درس مطالعات اديان درباره اش بپرسم. براي همين از پدرم خواستم تا برايم شرح دهد. خلاصة قصه اين است كه هنگام خشك سالي عدهاي جمع مي شده اند و با آواز ها و سرود هايي خاص را ه مي افتاده اند و در خانه ها مي گشته اند و در هر خانه كه مي رفته اند يك ظرف آب روي آن ها مي ريخته اند و آن ها قطعه اي مي خوانده اند كه محتواي آن چنين بوده است كه "حالا كه آبش را دادي نانش را هم بده" و مثلاً كدبانوي خانه يك ظرف آرد براي آن ها مي آورده و كم كم با تكرار همين كار مقداري آرد مثلاً به قاعدة‌ يك طاس جمع مي كرده اند و آن گاه چند تا ريگ داخل آن مي انداخته اند و پس از خمير كردن آن را مي پخته اند پس ريگ ها در سهم هر كسي كه پيدا مي شده اند با دو پا آويزانش مي كرده اند و مي زده اند سپس يكي ضامن اين گروگان مي شده كه اگر مثلاً تا سه روز ديگر باران نبارد من را باز آويزان كنيد يا اين كه بكشيد و .... حال اگر گروگان  دختر بوده و آويزان كردنش محظوريت داشته مردي ضامن مي شده كه آويزان شود يا اين كه بدون آويزان شدن برايش ضربت الاجل سه روزه و يا كمتر يا بيشتر تعيين كنند.(البته من در چند جا كه جزئيات را درست نمي دانستم تا حدي كه خالي بندي نباشد مسامحه به خرج دادم.)حال سؤال اين است كه آيا اين مورد مي تواند مطالعة دين باشد يا نه؟

·   تقدس و تبرک: آیین، با خود به زمان یا مکان برگزاری آیین، فضیلت می بخشد. زمان، مکان و هر چیزی که با این آیین مرتبط باشد از نوعی فضیلت برخوردار می شود.حقیقتا باید گفت که هر آنچه با آیین برتری پیدا می کند، خود در باطن امر از فضیلتی برخوردار نبوده و اینها همه بواسطه ی همان آیین است، به گونه ای که برای غیر معتقدان به این آیین، چنین فضیلتی وجود نداشته و اینها هم مانند همه ی امورات عادی دیگر هستند.در حرم امام رضا(ع) مردم بر درهای حرم بوسه می زنند، برای رسیدن به ضریح بر سر و کله ی هم می زنند ، گاها برای آشنایان خود بند سبزی که متبرک به ضریح است می برندو..... . در مناطق جنگی نیز خاک آنجا برای زائران، تقدس خاصی دارد.پاها را بر آن برهنه می کنند، بر آن سجده می روند، برا ی تبرک از آن بر می دارند.

·   سوغات: در مناطق جنگی خبری از سوغات نیست که شاید به خاطر دوری این مناطق از محدوده ی شهری باشد.در حالی که زائران حرم امام رضا(ع) در بازگشت به دیارشان با خود سوغات همراه دارند. این سوغات ها اغلب شامل اشیای مذهبی(مهر، تسبیح، عطر، قبله نما، جانماز) ، خوراکی های بومی(سوهان، نبات، نقل) ،پوشاک و اشیا و کالاهای جدید بازار است.

·   خادم: به دلیل فضیلتی که مردم برای مکان زیارتی قائلند، عده ای از آنها خود به صورت داوطلبانه در این اماکن به خدمت رسانی به زائران می پردازند.در حرم امام رضا (ع)، تولیت آستان به سازماندهی این خدام می پردازد. در مناطق جنگی به دلیل زمان خاص زیارت که ایام نوروز است، فرصتی پیدا می شود تا دانشجویان و بسیجیان ایام تعطیل خود را به خدمت رسانی به زائران این مناطق اختصاص دهند

·   زمان زیارت در طول سال: شمار زیاد زائران حرم امام ضا(ع) و مدیریت خدمات رسانی به زائران آنجا توسط تولیت آستان مقدس رضوی سبب شده تا زیارت اینجا مختص به ایام خاصی از سال نباشد، هر چند که در ایام تعطیل سال شمار این زائران بیشتر می شود.در مقابل، مناطق جنگی جنوب و غرب، به دلیل شمار کمتر زائران، مدیریتی برای خدمات رسانی زوار در کل سال برایش نشده است و زمان آن به همان اسفند و فروردین ماه هر سال اختصاص یافته است.

·   روایتگر یا روحانی: به دلیل عدم آشنایی کافی نسل جدید از مناطق و عملیات های منطقه و شخصیت شهیدان، نیازمند کسی هستیم که این معرفت را در آنها ایجاد کند. راوی همان واسطه ی فرهنگی در انتقال این معارف است و معمولا هم خود از رزمندگان جنگ تحمیلی بوده است. روایتگران یا از آغاز با کاروان هستند و یا اینکه در مناطق مستقر شده و با ورود هر کاروان برای آنها روایتگری می کنند.این درحالی است که به خاطر معرفت اعتقادی ای که در زائران امام رضا(ع) وجود دارد ، خبری از روایتگر نبوده و این نقش، حداکثر با روحانی کاروان انجام می پذیرد.

·   زائران: منشا اعتقاد به این دو مکان و شخصیت زیارتی سبب شده که زائران شان هم متفاوت از هم باشند .از آنجایی که وجه ملی بودن در مورد مناطق جنگی و شهدا بیشتر است، زیارت آنجا امری درون ملی و برون دینی شده است. چرا که در جریان جنگ تحمیلی اقلیت های مذهبی نیز در صحنه ی دفاع حضور داشته اند. از طرف دیگر در مورد زیارت امام رضا(ع)، چون وجه دینی آن غلبه دارد زیارت اش امری برون ملی و درون دینی شده است و از کشور ها ی مختلف اسلامی زائرانی را دارد. البته همه ی این گفته ها اشاره به چهره ی غالب زائران داشته و منکر وجود زائرانی بیرون از این حوزه هایی که گفتیم نمی شود ، که خصوصا با ظهور توریسم مذهبی شاهد شکسته شدن بیشتر این حوزه ها نیز هستیم.

·   اجتماع آیینی: امروزه به خصوص با گسترش دسترسی به رسانه های جهانی و فرآورده های صنایع جهانی فرهنگی، شاهد پر رنگ تر شدن تقابل فرهنگ ها هستیم. در این رابطه اجتماعات آیینی به ویزه با بکارگیری قدرت نمادین مستتر در آیین ها می کوشد تا فرهنگ دینی را ترویج، تقویت و منتقل کند. یکی از این آیین ها سفرهای زیارتی به حرم امام رضا(ع) و مناطق جنگی جنوب است.

• زیارتی شدن این مناطق به خاطر اتفاقی بوده که در آنجا به وقوع پیوسته است. دفاعی که با وجود ملی بودن آن (حسن فعلی)، با هدفی مقدس نیز همراه بود(حسن فاعلی)، و همین هدف بود که به کارشان نمودی الهی داد. عرصه ای که محل امتزاج یافتن دو جهاد اصغر و اکبر بوده و انسانیت با صفاتی ارزشی همجون ایمان، معنویت، ایثار، فداکاری همراه بوده و با شهادت به بالاترین مرتبه و مقام انسانی اش می رسیده که کمتر جایی در تاریخ شاهد این چنین رخداد خودجوش مردمی ای بوده ایم.
• این رخداد نادر ملی- اسلامی که در آ ن شاهد "دفاعی مقدس" بودیم، موجب بوجود آمدن فرهنگی مقدس شد که آنرا "فرهنگ دفاع مقدس" می نامند. در این فرهنگ مفاهیمی همچون ایمان، اخلاص، تقوا و...ارزشمند بوده و روحیه ی انقلابی،     جهاد، ایثار و شهادت جایگاهی مقدس دارد.فرهنگی که ملاک برتری را در ایمان دانسته و در مقابل آن عده و عده جایگاهی ندارد.در این فرهنگ با تمسک به مولای خود، حضرت اباعبدالله الحسین(ع)، به مانند ایشان در مقابل باطل سر ذلت فرو نیاورده و تا پای جان در راه اهداف و آرمان مقدس و الهی شان جهاد می کنند.
• اهمیت این فرهنگ به حدی است که از سال ها قبل سازمان های مربوط، به تشکیل و اعزام کاروان هایی زیارتی برای بازدید از این مناطق کردند.و خوب البته این موضوع با روبرو شدن با نسلی جدید که با این فرهنگ آشنایی کاملی نداشت، اهمیتی ویژه یافت در پی این، سفر مقام معظم رهبری(مدظله العالی) و بازدید نزدیک ایشان از این منطقه در نوروز سال 1381 موجب انتظام بهتر مسئولین به این برنامه شد و هر ساله کاروان های زیارتی ای تحت عنوان "کاروان راهیان نور" تشکیل و زائران را به این مناطق می برند. در این راستا، ساخت میعادگاه هایی در جاهای خاصی از مناطق جنگی، سازماندهی خادمانی در این مناطق برای استقبال از زائران، استقرار راویانی در هر یک از این مناطق و روایتگری از عملیات های هشت سال دفاع مقدس و... نمونه ای از فعالیت های انجام شده در این زمینه است. .
• تلاش برای اشاعه ی و تقویت این فرهنگ، صرفا به زیارت خود مناطق محدود نشده است. برپایی موزه ی اشیاء و سایل به جای مانده از شهیدان، برپایی جشنواره های فیلم، عکس، شعر، خاطره و...، ذکر وبیان اهداف، منش و وصیت شهدا به خصوص در متون درسی مداس و دانشگاه ها، زیارت گلزار شهدا و بازدید از خانواده های معظم شهدا و... از جمله اقداماتی است که در این زمینه انجام شده است و نمونه ی بارز این کار در تشییع و خاک سپاری شهدای کمنام در مراکز فرهنگی و دانشکاه های سراسر کشور می بینیم.

تعریف:

زیارت همان ملاقات است، البته نوع خاصی از آن. زیارت ملاقات با اشخاص و دیدار مکانی است که از نظر زائر دارای احترام، شرافت، برتری و خارق العادگی است.

 زیارتگاه ها و زیارت شونده:

هم می تواند شخص باشد، مانند: پیامبر، امام، امامزاده، شهید، صالحین، اهل قبور و.....یا  مکان خاصی باشد، مثل: مسجد(مسجدالحرام، مسجدالنبی، مسجد کوفه، مسجد سهله و....) ، صحرا(عرفات و...) ، نهر(فرات و...) ، محل نزول پدیده ای ماورائی(غار حراء و....) و جاها و چیزهای دیگری که به هر دلیل، نزد معتقدان، نوعی تقدس برای آنجا قائل اند(مثل زیارت سنگی که معتقداند جای پای معصومی را بر خود دارد) .

 زیارت و منسک:

زیارت در واقع یک منسک است، چرا که در  واقع تجسم نوعی عقیده است که در شکلی رفتاری ظهور و نمود پیدا می کند.

 دو رکن اصلی در زیارت:

• عرض ارادت و احترام نسبت به زیارت شونده.
• توسل، عرض نیاز و تقاضا برای برطرف شدن مشکل یا رسیدن به خواسته.

کارکرد های زیارت:

• عمق بخشی به ایمان و عقیده و پایبند شدن زائر به مجموعه ای از آداب و اعتقادات  (زیارت : یک منسک تقویت کننده).
• ایمن بخشی یا ایمن دهندگی به فرد زائر(از طریق جذب نیروهای معنوی).
• انسجام بخشی (از طریق آیین های زیارتی).

  عرصه های بررسی و مطالعه ی مسئله ی زیارت:

1.   از آنجایی که زیارت مشاهد مشرفه و اماکن مذهبی خود یک عمل دینی است، جامعه شناسی زیارت در واقع عرصه ای خاص از جامعه شناسی دین را تشکیل می دهد و در زیر مجموعه های آن گنجانده می شود.

در این حوزه، پدیده ی زیارت تنها در سطح زائرانی که به زیارت می آیند محصور نمی شود. بلکه در بررسی های آنان زیارت مجموعه ای است از ارتباط و پیوستگی متقابل همه ی کسانی که شرایط را برای زائر فراهم کرده یا به ارائه ی خدماتی به زائران مشغول اند. که شامل مواردی مانند: خدمات داخل زیارتگاه، خدمات پزشکی، هتل و اقامتگاه زائران، ایاب و ذهاب، پارکینگ، سوغات و.... می شود.  

2.   در انسان شناسی، مسئله ی زیارت تحت شاخه ی مطالعات انسان شناسی نمادین (انسان شناسی دین) مورد بررسی قرار می گیرد.

3.   روانشناسی یکی از عرصه های مطالعه ی مسئله ی زیارت است.

در روانشناسی زیارت، زیارت به عنوان واسطه ی شناخت و رفتار مذهبی دانسته می شود. روانشناسان معتقد اند، زیارت احساسی مذهبی در زائر بوجود می آورد که باعث می شود تا شناخت مذهبی او به نوعی بینش تبدیل شود که خود این بینش مذهبی، رفتاری مذهبی را در پی خواهد داشت.

به جز مورد گفته شده، که لزوم مسئله ی زیارت را برای ادیان و فرقه های دینی_اعتقادی ثابت می کند، روانشناسان آثاری را نیز برای زیارت بر می شمرند. از جمله این آثار عباتند از:

• طولانی شدن عمر زائران.
• انبساط سلولی در فرد و رسیدن به آرامش.
• کاهش فشارهای روانی زائران که نتیجه ی بازگو کردن درد دلها و دردهای مگو است.
• مسئله ی "شفا" که حاصل خواست(دعا) ، انتظار و ایمان است.

4.توریسم مذهبی: در کنار گردشگری های فرهنگی و با توجه به افزایش تنوع مذهبی در پست مدرنیسم، اماکن مذهبی و زیارتگاه ها هم یکی از جاهایی است که توجه بسیاری از گردشگران را به خود جلب کرده است.به عنوان نمونه، هند با بنای تاج محل، ترکیه با مسجد ایاصوفیه، سوریه با آرامگاه های مذهبی و... سالیانه هزاران گردشگر را به سوی خود فرا خوانده و میلیاردها دلار عاید اقتصاد ملی خود می کنند.

5.و دیگر عرصه های مطالعه ی مسئله ی زیارت که اکنون در اینجا مجال آن نیست که بیشتر از این به آنها بپردازیم.

• پروتستانتیسم همچنان دین مسلط بر ایالات متحده است.
• تاکید فردگرایانه ی پروتستانتیسم با نظام سرمایه گذاری و فرهنگ آمریکایی بسیار سازگار است.
• پروتستانتیسم بر سخت کوشی وزندگی صرفه جویانه و سودجویی ارزش ویژه ای قائل است.
• با رشد پروتستانتیسم رویکردهای سنتی دهقانان کاتولیک جایشان را به ارزش هایی داد که با اقتصاد صنعتی مبتنی بر انباشت سرمایه همخوانی داشت.

۱.انسان شناسی دین:

«بررسی نقش اجتماعی دین محتوا و ماهیت کنش ها فراگردها و تنظیم های مذهبی در میان دینداران و سازمان های مذهبی نمادهای کلامی باورداشت های مذهبی(نیایش ها و سرودها) اسطوره ها متون و عبارت های راجع به آیین های اخلاقی و اخلاقیات.»

• بنیان گذار انسان شناسی دین یک انسان شناس انگلیسی به نام ادوارد برنت تایلر(۱۹۵۸-۱۸۷۱) است.

۲.به نظر تایلر:

وجود رویاها انسان ها را بر آن داشت که دو نوع هستی در جسم انسان جای دارد که یمی در بیداری و یکی در خواب و خلسه فعال است و اگرچه با هم روبرو نمی شوند ولی برای هم نقش حیاتی دارند و وقتی قسمت دوم یعنی روح از بدن جدا شد شخص می میرد.

• تایلر از واژه لاتینی" onima" که به معنی روح است اصطلاح " آنیمیسم" (جاندارانگاری) را برای این نوع باورداشت برگزید.
• جاندارانگاری: نخستین صورت دین بود که بر پایه ی اعتقاد به هستی های روحی استوار شده بود.
• مراحل تکامل دین از نظر تایلر به ترتیب جاندارانگاری ـ چندخداپرستی و سرانجام تک خداپرستی است.
• او بر این اندیشه بود که دین آمده تا چیزهایی را که انسان نمی تواند درکشان کند توضیح دهد و حال که پیشرفت های علم امروزی تبیین هایی در این باره دارد دین باید افول کند.حال که دین افول نکرده است پس باید دین کارکردهای دیگری غیر از توضیح اسرار داشته باشد.

"مطالعات دين" عنوان درسي است که در رشته فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق(ع) توسط آقای دکتر گیویان ارائه مي شود.

در این وبلاگ درسی بر آنیم که بنویسیم از داشته هامان و بنویسید از نظرات و راهنمایی کارسازتان.